Lista zakupów a wysokość nieplanowanych wydatków RAPORT

Powszechna opinia o robieniu zakupów bez listy jest taka, że sprzyjają nieplanowanym wydatkom. Jesteśmy specjalistami od oszczędnych zakupów, więc zdecydowaliśmy się sprawdzić, ile w tym prawdy. Czy lista zakupów jest skutecznym narzędziem w walce z kupowaniem produktów pod wpływem impulsu? Przeczytajcie sami!

Wszyscy kupujemy impulsywnie

Na początku sprawdziliśmy, jak często ankietowani kupują coś pod wpływem impulsu podczas większych zakupów spożywczo-gospodarczych — takich, jakie robi się np. raz na tydzień, w super- lub hipermarkecie.

Jedni częściej, inni rzadziej, ale prawie każdemu zdarza się kupować rzeczy, które nie były w planach. Aż 89% ankietowanych przyznało, że zdarza im się kupować wtedy produkty, których kupowania nie planowali.

Warto zaznaczyć, że 72% ogółu badanych robi większe zakupy z listą, a 21% robi je bez niej. Pozostałe 7% to osoby, które w ogóle nigdy nie robią większych zakupów — ta grupa nie brała udziału w dalszej części badania.

Co ciekawe, wszyscy pozostali badani zadeklarowali, że ponoszą nieplanowane wydatki podczas większych zakupów — zarówno 100% osób robiących listę zakupów, jak i 100% osób, które tej listy nie robią.

Jak wyglądają zakupy z listą?

Respondentów robiących listę zakupów zapytaliśmy, ile zazwyczaj wydają na jedne, zaplanowane, większe zakupy spożywczo-gospodarcze — czyli takie, jakie robi się w supermarkecie np. co tydzień czy co dwa tygodnie. Ta grupa to 72% ogółu badanych.

Zdecydowana większość, bo ponad 64%, jednorazowo wydaje na takie zakupy kwotę w przedziale 101-300 zł. Dokładniej, 33% z nich przeznacza 101-200 zł, a 31% 201-300 zł.

Pozostali badani najczęściej wydają kwotę rzędu 301-500 zł lub mniej niż 100 zł. Tylko pojedyncze osoby przeznaczają na jednorazowe, większe zakupy więcej niż 501 zł. Szczegóły dobrze widać na poniższym wykresie.

W dalszej analizie odrzuciliśmy marginalne odpowiedzi i przyjrzeliśmy się pozostałym, dominującym kwotom wydawanym podczas większych zakupów w super- lub hipermarketach.

Powiązaliśmy je z odpowiedziami na inne pytanie — o to, ile wynoszą nieplanowane wydatki podczas jednorazowych, większych zakupów. Nieplanowane, czyli takie poniesione na produkty niezapisane na liście zakupów. Jak najczęściej odpowiadali ankietowani?

• osoby wydające na zaplanowane, większe zakupy do 100 zł — najczęściej wydają na nieplanowane produkty 11-20 zł oraz 21-30 zł (po 20% ankietowanych robiących listę zakupów)
• osoby wydające 101-200 zł — 41-50 zł (28%)
• osoby wydające 201-300 zł — 41-50 zł (20%)
• osoby wydające 301-400 zł — 91-100 zł (26%)
• osoby wydające 401-500 zł — 91-100 zł (32%)

A jak wyglądają zakupy bez listy?

Te same pytania zadaliśmy respondentom, którzy zadeklarowali, że nie robią listy zakupów. Ta grupa to 21% ogółu badanych.

Również tutaj przeważająca część badanych przyznała, że na jednorazowe, większe zakupy przeznacza kwotę z zakresu 101-300 zł — takiej odpowiedzi udzieliło 59% z nich. Dokładniej, 33% przeznacza na wspomniane zakupy 101-200 zł, a 26% 210-300 zł.

Tej części respondentów również zadaliśmy pytanie o wysokość ich nieplanowanych wydatków. Najczęściej wskazywali oni takie wartości:

• osoby wydające na zaplanowane, większe zakupy do 100 zł — najczęściej wydają na nieplanowane produkty 21-30 zł (36% ankietowanych nierobiących listy zakupów)
• osoby wydające 101-200 zł — 41-50 zł (32%)
• osoby wydające 201-300 zł — 41-50 zł oraz 91-100 zł (po 24%)
• osoby wydające 301-400 zł —101-110 zł (33%)
• osoby wydające 401-500 zł — 141-150 zł (60%)

Czy robienie listy zakupów ma wpływ na wysokość nieplanowanych wydatków?

Spójrzmy jeszcze na kolejne dane — odsetek ankietowanych ponoszących nieplanowane wydatki w konkretnym przedziale.

Przy najczęściej wybieranych zakresach kwot tak wyglądają wydatki w obu grupach respondentów:

Osoby robiące listę zakupów

• 21-30 zł — tyle ponad plan wydaje 11% badanych robiących listę zakupów
• 31-40 zł — 9%
• 41-50 zł — 20%
• 51-60 zł — 8%
• 61-70 zł — 6%
• 71-80 zł — 5%
• 81-90 zł — 2%
• 91-100 zł — 15%
• 101-110 zł — 7%

Osoby nierobiące listy zakupów

• 21-30 zł — tyle ponad plan wydaje 11% badanych nierobiących listy zakupów
• 31-40 zł — 4%
• 41-50 zł — 20% 
• 51-60 zł — 7%
• 61-70 zł — 5%
• 71-80 zł — 3%
• 81-90 zł — 5%
• 91-100 zł — 13%
• 101-110 zł — 15%

Na poniższym wykresie zamieściliśmy bardziej szczegółowe porównanie ponadprogramowych wydatków w obu grupach respondentów, które uwzględnia wszystkie zakresy kwot, które były do wyboru w ankiecie.

Można zauważyć, że osoby robiące listę zakupów częściej ponoszą nieplanowane wydatki w kwotach do 100 zł.

Trend zmienia się po przekroczeniu granicy 100 zł. Zdecydowanie więcej osób robiących zakupy bez listy wydaje 101-110 zł lub 141-150 zł ponad plan. Druga zmiana to mniejsze różnice w odsetku ankietowanych ponoszących określone wydatki — różnice między dwoma grupami częściej wynoszą 0% lub 1%.

Szczegóły badania

Dane wykorzystane w badaniu pochodzą z ankiety przeprowadzonej w aplikacji Moja Gazetka w dniach 4-9.4.2024 na grupie 507 osób.